Qaraózek rayonı mektepke shekemgi hám mektep bilimlendiriw bólimi

  • 11-March-2024
  • 241

«Жампық қалъа» археология объекти

Жампық қалъа археология объекти Қораузак тумани «Қойбақ» ОФЙ худудида, Урганч-Нукус (Нукусдан 50 км узоқликда) автомагистралининг бўйида Қаратау посёлкасидан 6 км жанубий-шарқда, Амударёнинг ўнг сохилида Бадай тўқай қўриқхонасининг чегарасида жойлашган бўлиб, мил.ав. IV-III асрлар,  мил. IV, IX-XI, XIII-XIV асрларига тегишли. Қалъа 1940-йилда С.П.Толстов томонидан ўрганилган ва Жампиқ қалъанинг лойиҳаси олинган, деворлари суратга олинган. Шу вақтда С.П.Толстов  ёдгорликнинг XII-XIV асрларга тегишли эканлигини айтган.«Жампиқ қалъа» археологик объекти ғарбдан шарқга чўзилган бўлиб, деворлари узунлиги 420 метр, эни 288 метр. Муҳофаза ер майдони 10 га. Қалъа биринчи марта 1869 йили Прага университети профессори Х.Вамбери (дарвеш сифатида келган) Хива хонлигига ташрифи вақтида эсга олинади. 1874 йили Н.П.Барбот-де Марни Султан Уиздакни геологик томонидан тадқиқ этаётиб Жампиқ қалъани кўздан кечирган. А.Е. Россикова ёдгорлик ҳақида қисқача маълумот қолдирган.  1965-йили қалъа Ўзбекистон ССР Фанлар Академияси Қорақалпоғистон филиали тарих, тил ва адабиёт Институтининг Султануиздак археологик экспедицияси гурухи томонидан тадқиқ этилган. Археолог С.П.Толстов Жампық қалъани Хоразмдаги энг чиройли қўрғон деб атаган. Археологик қазишмалар вақтида қалъадан Шарқ ва Ғарб мамлакатларидан (Хитой, Ҳиндистон, Европа, Миср, Россия) келтирилган кўплаб топилмалар аниқланган.

Шунингдек қалъадан 1319-1320 ва 1345-1346-йилларга тегишли тангалар топилган. Бу шуни кўрсатадики, қалъада XIV-аср ўрталаригача ҳаёт бўлган.